Bardzo wygodnie i łatwo jest uwierzyć że inwestując - nawet agresywnie - można w bardzo prosty sposób uniknąć dużej straty, poprzez zastosowanie tzw. "ochrony zysków". Spadło więcej niż 10%, sprzedajemy wszystko. Z tego wniosek taki że nie stracimy więcej niż 10%, prawda? Niestety, nieprawda.
W cyklu artykułów o ochronie zysków pokazałem w praktyce dlaczego "aktywne inwestowanie", tak popularne po każdej bessie, nie działa. Wracam dzisiaj do tego tematu bo za mało powiedziałem o tradycyjnym podejściu "kup i trzymaj", które jest dużo zdrowsze od "aktywnego zarządzania", a ponadto opierałem się wyłącznie na konkretnych wyliczeniach z przeszłości nie mówiąc o teorii. Jedną z podstawowych zasad jest inwestowanie rozumne - czyli w to co się rozumie i sposobem którego działanie też się rozumie. Dlatego dzisiaj będzie głównie dyskusja teoretyczna - wiemy już że aktywne inwestowanie nie działa, dzisiaj chcemy dociec dlaczego nie działa, aby inwestować w pełni świadomie.

Inwestowanie aktywne jako zasada uniwersalna nie ma szans działać zgodnie z założeniami, można to udowodnić po prostu matematycznie. Ja ogólnie nakreślę dowód - jest on prosty:
Zastanówmy się co by było gdyby wszyscy na rynku zastosowali się do zasad aktywnego inwestowania. Każdy kupuje tylko wtedy jak rynek zaczął rosnąć a sprzedaje jak rynek zaczął spadać. Załóżmy też że w chwili gdy zaczęto metodę stosować powszechnie, rynek spada.
Wg teorii aktywnego inwestowania nie powinniśmy kupować czegoś co spada. Mamy więc na rynku zero inwestorów chcących kupić i jakąś liczbę inwestorów chcących sprzedać (to są Ci dla których rynek właśnie osiągnął próg straty). Przy zerowym popycie nie ma szans na transakcję po żadnej cenie, nawet jak wszystkie akcje giełdowe będą wystawione po 1 grosz. W takiej sytuacji fundusze nie mogą sprzedać akcji, zatem nie da się umorzyć ich jednostek - chwilowo "nie mają one żadnej wartości". To kończy dowód.

Z w/w wnioskowania wiemy zatem że "aktywne inwestowanie" może działać wyłącznie wtedy gdy większość kapitału go nie stosuje. Przy spełnieniu częściowych warunków powyższy dowód zadziała częściowo. To jest jeśli aktywne inwestowanie stosuje połowa inwestorów, akcje gwałtownie spadną o kilkadziesiąt procent bo będzie bardzo mało kupujących. Ogólnie, czym bardziej popularna jest ta metoda tym powoduje głupsze ruchy i większe straty dla stosujących ją.

Co sprawia że inwestujący aktywnie są gotowi oddawać swoje inwestycje za bezcen? Powodem jest coś co leży u podstaw tego spojrzenia na rynek, a mianowicie bezrefleksyjna wiara że inni mają rację. Jeśli rynek spada, to czy oznacza to że spada wartość firm? Nie, oznacza to tylko i wyłącznie to, że opinia handlujących o wartości firm się zmieniła na gorsze. Gdyby wszyscy inwestowali aktywnie, chcieliby sprzedać każdą akcję za 1 grosz, sądząc że skoro inni też chcą sprzedać, to najwyraźniej wiedzą co robią. Tyle że Ci inni myśleliby to samo. Koło się zamyka.

Podejście to przypomina szkolną klasę która zamiast przygotować się do sprawdzianu polega na ściąganiu od innych. Jeśli każdy będzie ściągał to wszystkie sprawdziany będą wypełnione tak samo. Aktywne inwestowanie nakazuje robić to samo co inni, jednocześnie obiecując zyski wyższe niż mają inni. Nie wygląda to na nieścisłość?

"Kup i trzymaj" jest alternatywą dla aktywnego śledzenia trendu, bo jest metodą skierowaną do podobnego inwestora - nie wiedzącego za dużo o rynkach, inwestującego niekoniecznie w akcje ale i w fundusze/indeksy. Główna różnica jest w tym że inwestowanie aktywne zakłada że inni zawsze mają rację, a kup i trzymaj zakłada że inni często się mylą. Inwestor kup i trzymaj będzie kupował po dużych spadkach bo nie straszne mu decyzje innych. Będzie też trzymał niezależnie od spadków bo wie że handlujący mogą popełniać błąd. I najczęściej ma rację.

W tym miejscu muszę przywołać dyskusję w jakiej brałem udział na forum mBank w lipcu 2007 roku - czyli prawie na szczycie ostatniej hossy. Na pytanie forumowicza w co inwestować dla dziecka posypały się odpowiedzi od doradców że "w akcje i trzymać 10 lat - w takim okresie zysk jest pewny". Pokazałem na przykładach z historii (1929,1966,1973) że wcale pewny nie jest. Odradzałem przez to silne wejście w akcje na 10 lat. Z tego postu ktoś mógłby wnioskować że w 2007 roku byłem przeciwnikiem "kup i trzymaj"? Nic bardziej błędnego. Byłem przeciwnikiem owczego pędu za tłumem. Ani kup i trzymaj, ani żadna inna metoda nie zapewnia wysokich zysków zawsze. Jeśli ktoś naprawdę nic nie wie o inwestowaniu, niech stosuje kup i trzymaj połączone z dywersyfikacją, również z dywersyfikacją w czasie. Nie wiesz czy nie mamy powtórki lipca roku 2007? To odłóż środki na lokatę lub obligacje i porcjami kupuj co miesiąc czy kwartał niezależnie od cen akcji na rynku. To jest dywersyfikacja w czasie. Wyjdziesz lepiej niż na "aktywnym inwestowaniu".

Na koniec krótka reflekcja na temat sytuacji obecnej. Aktywne inwestowanie / śledzenie trendów / stosowanie stop lossów / market timing i inne tego typu metody biją rekordy popularności. W te - ogólnie błędne - podejścia zaczynają wierzyć już zarządzający w funduszach i znani eksperci. Jakiś czas temu słuchałem Piotra Kuczyńskiego który próbował uzasadniać dlaczego pasywne kup i trzymaj nie działa w długim terminie. Opowiadał o rozczarowanych amerykańskich emerytach którzy na emeryturę kupili akcje General Motors sądząc że w długim terminie nie mogą stracić, a tu okazuje się że po 80 latach General Motors pada i znika emerytura.
Przyjrzyjmy się bliżej temu przykładowi. Najstarsze dane o GM do jakich dotarłem dotyczą końca lat 60-tych więc weźmiemy dla przykładu emeryta który zainwestował w te akcje na 40 lat (akurat czas aktywności zawodowej). W styczniu 1970 zapłacił 40$ za jedną akcję. Dzisiaj akcje upadłego GM są nadal notowane i jedna kosztuje 0,63$. Strata 99%? Bynajmniej. General Motors w każdym kwartale płacił dywidendę, aż do roku 2008. Emeryt otrzymał przez 28 lat około 150 dywidend, średnio dostawał 2,40$ rocznie. Łącznie zebrało się 91$, czyli nominalnie z dywidendy ponad 2 razy więcej niż zapłacił za akcję.
Nie oznacza to że ma zysk 100% bo wartości akcji i dywidend należy zdyskontować w czasie. W sposób uproszczony możemy przyjąć że inwestycja w GM w 1970 roku zwróciła się z dywidend po ok. 23 latach. Czyli to co emeryt otrzymywał od 1993 roku w postaci dywidend oraz aktualna cena akcji to czysty zysk.

Jak widać kup i trzymaj potrafi działać nawet na przykładach dobranych wybiórczo przez jej przeciwnika, to może świadczyć o sile tego podejścia. A co dopiero na spółce dobranej losowo, np. General Electric?

Mamy czas w którym osoby nie obeznane z rynkiem, początkujące, są zasypywane rewelacjami o aktywnym zarządzaniu czy aktywnym chronieniu zysków, przez co mają osiągać wyniki dużo wyższe od średnich wyników funduszy. Tymczasem metody te są stare jak świat i "ograne" wielokrotnie. Istnieją fundusze które spokojnie mogą stosować stop lossy i ochronę zysków, są to fundusze "aktywnej alokacji" oraz fundusze hedge które mogą spekulować dowolnie. W Polsce najstarszymi tego typu są BPH Aktywnego Zarządzania oraz Allianz Aktywnej Alokacji. Radzę obejrzeć ich wyniki, a dowiemy się jak aktywność działa w długim terminie. Na świecie funduszy aktywnych jest masa i wg statystyk zarządzają ponad 2 bilionami dolarów. Dziwnym trafem jednak ani polskie ani zagraniczne nie dają zazwyczaj ponadprzeciętnych zysków. Zatem prawdziwe musi być jedno ze stwierdzeń:

1. Setki zarządzających w funduszach aktywnych nie potrafią zastosować prostej metody ochrony zysków którą każdy może poznać na krótkim szkoleniu lub sami jej nie znają.
2. Prosta metoda aktywnej ochrony zysków nie działa.

Sami, Drodzy Czytelnicy, odpowiedzcie sobie na pytanie który z tych punktów jest bardziej prawdopodobny.